เจาะลึกอุตสาหกรรมอาหาร และเครื่องดื่มไทยในฐานะผู้นำตลาดโลก

สารบัญ

• ภาพรวมและทิศทางปัจจุบัน
• หมวดหมู่หลักของอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม และผู้เล่นสำคัญ
• แนวโน้มในอนาคตของอุตสาหกรรมอาหาร โอกาสที่พลาดไม่ได้
• แนวโน้มธุรกิจเครื่องดื่มไทย และแนวทางประยุกต์ใช้กับธุรกิจจริง
• สินค้าอุปโภคบริโภค (FMCG): กำลังขับเคลื่อนใหม่ของอุตสาหกรรมอาหารไทย
• บทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัลในการพลิกโฉม ธุรกิจอาหาร 
• กรณีศึกษาเชิงลึก: กลยุทธ์การขยายตลาดชาออร์แกนิกในประเทศไทย
• บทสรุป
• แหล่งอ้างอิง

ภาพรวมและทิศทางปัจจุบัน

อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม (Food & Beverage Industry: F&B) คืออุตสาหกรรมที่ครอบคลุมกิจกรรมตลอดห่วงโซ่คุณค่า ตั้งแต่การผลิตและแปรรูปวัตถุดิบอาหารและเครื่องดื่ม การจัดจำหน่ายและค้าปลีกผ่านช่องทางดั้งเดิมและสมัยใหม่ ไปจนถึงการให้บริการอาหารและเครื่องดื่มแก่ผู้บริโภคทั้งทางตรงและผ่านช่องทางเชิงพาณิชย์ อุตสาหกรรมนี้มีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย ไม่เพียงในฐานะแหล่งสร้างมูลค่าและการจ้างงานจำนวนมาก แต่ยังเชื่อมโยงโดยตรงกับพฤติกรรมการบริโภคของประชาชน การขยายตัวของการท่องเที่ยว และการพัฒนาภาคบริการ ซึ่งมีส่วนสนับสนุนการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว

ภายใต้โครงสร้างดังกล่าว ภาคการจัดจำหน่ายและค้าปลีกอาหารและเครื่องดื่ม ถือเป็นกลไกสำคัญที่เชื่อมโยงการผลิตเข้ากับผู้บริโภค และมีบทบาทต่อเศรษฐกิจโดยรวมอย่างมีนัยสำคัญ โดยคาดว่าภาคค้าปลีกอาหารและเครื่องดื่มของไทยจะเติบโตเฉลี่ยประมาณ 5.08% ต่อปีในช่วงปี 2567–2572 และมีมูลค่าตลาดราว 91.87 พันล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2572 ตลาดยังคงถูกขับเคลื่อนโดยผู้ประกอบการรายใหญ่ เช่น Tesco Lotus, 7-Eleven, Makro, Big C และร้านสะดวกซื้อ ขณะที่พฤติกรรมผู้บริโภคยังให้ความสำคัญกับอาหารสดและคุณภาพ ควบคู่กับการใช้ช่องทางโมเดิร์นเทรดและอีคอมเมิร์ซที่เติบโตต่อเนื่องจากปัจจัยด้านความสะดวก บริการจัดส่ง และระบบชำระเงินแบบไร้เงินสด โดยเฉพาะหลังสถานการณ์โควิด-19 นอกจากนี้ เทรนด์สุขภาพยังผลักดันความต้องการสินค้าเฉพาะทางและการเติบโตของสินค้าแบรนด์ผู้ค้าปลีก [1]

อีกหนึ่งภาคส่วนสำคัญ คือภาคการบริการอาหารและเครื่องดื่ม ซึ่งยังคงเป็นแรงขับเคลื่อนหลักของอุตสาหกรรมอาหารไทย โดยในปี 2568 คาดว่าธุรกิจร้านอาหารและร้านเครื่องดื่มจะมีมูลค่าตลาดประมาณ 657,000 ล้านบาท และเติบโตประมาณ 4.6% จากปีก่อนหน้า แม้อัตราการเติบโตจะชะลอลงเมื่อเทียบกับปี 2567 ปัจจัยสนับสนุนสำคัญมาจากการฟื้นตัวของภาคการท่องเที่ยว โดยเฉพาะการท่องเที่ยวเชิงอาหาร ซึ่งประเทศไทยมีร้านอาหารที่ได้รับการคัดเลือกในมิชลินไกด์มากกว่า 482 ร้าน ขณะเดียวกัน การเพิ่มขึ้นของต้นทุน การขยายสาขา และกลยุทธ์ด้านราคาของผู้ประกอบการ ยังมีส่วนช่วยผลักดันรายได้เฉลี่ยต่อการใช้จ่าย และทำให้มูลค่าตลาดโดยรวมขยายตัว[6]

หมวดหมู่หลักของอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม และผู้เล่นสำคัญ

• การผลิตและแปรรูปอาหาร
  ครอบคลุมอาหารพร้อมทาน ของว่างบรรจุภัณฑ์ และวัตถุดิบเกษตรที่เข้าสู่กระบวนการแปรรูป ซึ่งเป็นฐานของซัพพลายเชนอาหารและการส่งออกของไทย ผู้เล่นหลัก ได้แก่ Charoen Pokphand Foods (CPF) ซึ่งเป็นผู้นำด้านการผลิตอาหารแบบครบวงจร
• เครื่องดื่ม
  รวมเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ เช่น น้ำดื่ม น้ำอัดลม เครื่องดื่มฟังก์ชันนัล ชา กาแฟสำเร็จรูป และเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ โดยอุตสาหกรรมมีแนวโน้มเติบโตจากการท่องเที่ยวและเทรนด์สุขภาพ ผู้เล่นสำคัญ ได้แก่ ThaiBev ในฐานะผู้นำอุตสาหกรรมเครื่องดื่มของไทย และ Coca-Cola ซึ่งมีบทบาทเด่นในตลาดเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์และสูตรน้ำตาลต่ำ
• ค้าปลีกและการกระจายสินค้า
  ประกอบด้วยค้าปลีกสมัยใหม่ เช่น ไฮเปอร์มาร์เก็ต ร้านค้าส่ง ร้านสะดวกซื้อ และช่องทางออนไลน์ ซึ่งเป็นกลไกหลักในการเชื่อมผู้ผลิตกับผู้บริโภค ผู้เล่นหลัก ได้แก่ Lotus’s, Big C, Makro และ 7-Eleven (CP ALL)
• บริการอาหารและเดลิเวอรี
  ครอบคลุมร้านอาหารทุกประเภทและแพลตฟอร์มดิจิทัลเดลิเวอรี โดยเติบโตจากการฟื้นตัวของการท่องเที่ยวและพฤติกรรมผู้บริโภคที่เน้นความสะดวก ผู้เล่นสำคัญ ได้แก่ Minor Food Group ในกลุ่มร้านอาหารเชน และแพลตฟอร์มเดลิเวอรีหลักอย่าง GrabFood, LINE MAN Wongnai และ Foodpanda [7],[8]

แนวโน้มในอนาคตของอุตสาหกรรมอาหาร โอกาสที่พลาดไม่ได้

ทิศทางของตลาดอาหารกำลังเคลื่อนสู่ความยั่งยืน สุขภาพ และความเฉพาะบุคคล โดยผู้บริโภคให้ความสำคัญกับอาหารที่ดีต่อสุขภาพมากขึ้น ทั้งโปรตีนทางเลือก อาหารแปรรูปน้อย และเครื่องดื่มที่ลดน้ำตาล ผู้ผลิตจึงต้องปรับสูตร พัฒนาสินค้าใหม่ และเน้นความโปร่งใสในฉลากอาหาร ในขณะเดียวกัน เทคโนโลยีดิจิทัลยังช่วยให้เกิดสินค้าแบบ personalized เช่น อาหารตามข้อมูลสุขภาพหรือ lifestyle ของแต่ละคน

เทรนด์ด้านบรรจุภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมก็กำลังมาแรง ผู้ผลิตต้องเปลี่ยนวัสดุไปสู่ bio-based หรือวัสดุรีไซเคิลเพื่อตอบโจทย์ทั้งกฎหมายและความคาดหวังของผู้บริโภค นอกจากนี้ การผสานช่องทางขายแบบ omnichannel—ระหว่างซูเปอร์มาร์เก็ต อีคอมเมิร์ซ และร้านอาหาร—ทำให้ผู้บริโภคเข้าถึงสินค้าได้ทุกที่ทุกเวลา

ในมุมเศรษฐกิจมหภาค ผู้ผลิตไทยจำนวนมากเริ่มขยายฐานการผลิตต่างประเทศเพื่อลดความเสี่ยงด้าน logistics และภาษี รวมถึงเพื่อเข้าใกล้ตลาดส่งออก จึงทำให้ อุตสาหกรรมอาหารไทย ยังคงมีศักยภาพเติบโตในเวทีโลกได้อย่างต่อเนื่อง [4]

แนวโน้มธุรกิจเครื่องดื่มไทย และแนวทางประยุกต์ใช้กับธุรกิจจริง

อุตสาหกรรมเครื่องดื่มไทยกำลังเผชิญกับโอกาสใหม่และแนวโน้มผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป โดยผู้ประกอบการควรจับตา 10 เทรนด์สำคัญ ได้แก่ เครื่องดื่มที่เน้น คุณค่าทางโภชนาการและส่วนผสมจากธรรมชาติ, ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพและความงาม, รสชาติและนวัตกรรมใหม่, เครื่องดื่มจากพืชและเพื่อระบบย่อยอาหาร, ความยั่งยืนและลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม, ผลิตภัณฑ์สำหรับสุขภาพจิต, และ เทคโนโลยี AI ในการผลิตและการตลาด สำหรับตลาดส่งออก ไทยครองอันดับ 5 ของโลกในกลุ่มเครื่องดื่มไม่มีแอลกอฮอล์ ซึ่งเป็นโอกาสให้ผู้ประกอบการขยายตลาดไปยัง CLMV และประเทศเพื่อนบ้านพร้อมปรับผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องเทรนด์เหล่านี้เพื่อสร้างความแตกต่างและความยั่งยืน [5]

สินค้าอุปโภคบริโภค (FMCG): กำลังขับเคลื่อนใหม่ของอุตสาหกรรมอาหารไทย

สินค้าอุปโภคบริโภค (FMCG) โดยเฉพาะสินค้ากลุ่มอาหารพร้อมทานและอาหารแปรรูป กำลังเป็นแรงขับสำคัญที่ช่วยผลักดัน อุตสาหกรรมอาหารไทย ให้แข่งขันได้ในตลาดโลก ด้วยการผสานเทรนด์ด้านสุขภาพ ความสะดวก และนวัตกรรมอาหาร ผู้บริโภคไทยและต่างประเทศหันมานิยมสินค้าที่ “พร้อมทาน–ดีต่อสุขภาพ–โปร่งใสด้านแหล่งที่มา” มากขึ้น ส่งผลให้ตลาดอาหารพร้อมทานของไทยเติบโตเฉลี่ย 5–6% ต่อปีตามคาดการณ์ของศูนย์วิจัยกรุงศรี และตลาดอาหารแห่งอนาคต (Future Food) รวมถึง Plant-Based Food ของไทยขยายตัวต่อเนื่องตามรายงานของ Vegconomist ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพของผู้ผลิตไทยในการสร้างมูลค่าเพิ่มให้สินค้าอาหารพื้นฐานผ่านสินค้ากลุ่ม FMCG ระดับพรีเมียม

นอกจากนี้ เทรนด์ด้านความยั่งยืนและบรรจุภัณฑ์รักษ์โลกยังขับเคลื่อนให้ผู้ประกอบการไทยปรับปรุงกระบวนการผลิตและพัฒนาโปรดักต์ใหม่เพื่อตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่ ขณะเดียวกันการนำเทคโนโลยีอย่าง Automation, Big Data และ Food Innovation มาใช้ในสายการผลิตทำให้สินค้าอุปโภคบริโภคไทยสามารถรักษามาตรฐานและคุณภาพระดับสากลได้อย่างสม่ำเสมอ รายงานจาก SME Thailand ชี้ว่าผู้ผลิตไทยจำนวนมากกำลังยกระดับสินค้าไปสู่กลุ่ม Premium & Functional FMCG เพื่อต่อยอดสู่ตลาดต่างประเทศ ซึ่งช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้อุตสาหกรรมอาหารไทยก้าวสู่บทบาท “ผู้ส่งออกสินค้ามูลค่าสูง” มากกว่าการพึ่งพาวัตถุดิบดิบเพียงอย่างเดียว [2]

บทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัลในการพลิกโฉม ธุรกิจอาหาร 

เทคโนโลยีดิจิทัลกำลังเปลี่ยนแปลงรูปแบบการดำเนินงานใน อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม ตั้งแต่ต้นน้ำถึงปลายน้ำอย่างเป็นระบบ การนำระบบอัตโนมัติ (automation) และอุปกรณ์ IoT เข้ามาใช้ในสายการผลิตช่วยลดต้นทุนแรงงาน ลดการสูญเสีย และทำให้การผลิตมีความแม่นยำสูงขึ้น ผู้ประกอบการสามารถตรวจสอบคุณภาพวัตถุดิบและกระบวนการผลิตแบบ real-time ส่งผลให้ได้สินค้าที่คงมาตรฐานและปลอดภัยมากกว่าเดิม

ในด้านการตลาดและการขาย เทคโนโลยีดิจิทัลช่วยให้เข้าใจผู้บริโภคได้ลึกยิ่งขึ้น เช่น การใช้ข้อมูลจากแพลตฟอร์มสั่งอาหารเดลิเวอรีหรือโซเชียลมีเดียเพื่อนำมาวิเคราะห์พฤติกรรม ความนิยมเมนู และช่วงเวลาสั่งซื้อ ทำให้ธุรกิจสามารถออกแบบเมนูใหม่ได้สอดคล้องตามข้อมูลจริง อีกหนึ่งเทรนด์ที่เติบโตคือ cloud kitchen ซึ่งช่วยลดค่าเช่าและบุคลากร เพิ่มความคล่องตัว ช่วยให้ทั้ง SME และแบรนด์ใหม่สามารถเริ่มต้นธุรกิจอาหารได้ง่ายโดยไม่ต้องเปิดหน้าร้านจริง

โดยรวมแล้ว เทคโนโลยีได้ยกระดับประสิทธิภาพและขยายโอกาสของผู้ประกอบการทุกระดับ ทำให้สามารถแข่งขันได้ดีขึ้นในตลาดที่เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว [3]

กรณีศึกษาเชิงลึก: กลยุทธ์การขยายตลาดชาออร์แกนิกในประเทศไทย

กรณีศึกษานี้เป็น ตัวอย่างอุตสาหกรรมอาหาร ที่ชัดเจนในการใช้การวิจัยตลาดเชิงกลยุทธ์เพื่อขยายตลาดชาออร์แกนิกในประเทศและต่างประเทศ ผู้ผลิตชาออร์แกนิกขนาดกลางของไทยได้ร่วมมือกับบริษัทวิจัยเพื่อวิเคราะห์แนวโน้มตลาดและความต้องการของผู้บริโภค โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มผู้บริโภคชาวมิลเลนเนียลและ Gen Z ในเขตเมืองใหญ่ เช่น กรุงเทพฯ เชียงใหม่ และภูเก็ต ซึ่งเป็นกลุ่มที่ใส่ใจสุขภาพและขับเคลื่อนการเติบโตของตลาด

• ผลการวิจัยที่สำคัญ: การศึกษาพบว่ามีความต้องการผลิตภัณฑ์ชาออร์แกนิกระดับพรีเมียมในไทยเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน นอกจากนี้ยังระบุตลาดส่งออกที่มีศักยภาพสูงในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเฉพาะมาเลเซียและสิงคโปร์
• คำแนะนำเชิงกลยุทธ์: การวิเคราะห์ชี้ให้เห็นช่องว่างที่สำคัญในการออกแบบบรรจุภัณฑ์ การเล่าเรื่องของแบรนด์ (Brand Storytelling) และการนำเสนอทางการตลาดดิจิทัล ซึ่งเป็นข้อจำกัดในการเจาะตลาด
• ผลลัพธ์ที่จับต้องได้: บริษัทชาได้ดำเนินการออกแบบบรรจุภัณฑ์ใหม่ ปรับปรุงภาพลักษณ์ออนไลน์ สร้างพันธมิตรด้านการจัดจำหน่ายใหม่ และพัฒนาแคมเปญการตลาดแบบเจาะกลุ่มเป้าหมาย ส่งผลให้ยอดขายภายในประเทศเติบโตขึ้น และประสบความสำเร็จในการเข้าสู่ตลาดส่งออกใหม่ภายใน 12 เดือน (Iconic Research)

กรณีศึกษานี้ตอกย้ำถึงความจำเป็นที่ธุรกิจอาหารต้องอาศัยข้อมูลเชิงลึกจากการวิจัยตลาดแบบเต็มรูปแบบ เพื่อสร้างความแตกต่างในการแข่งขันและขยายตลาดในกลุ่มสินค้ามูลค่าสูง

บทสรุป

ภาพรวมของอุตสาหกรรมอาหารไทย สะท้อนถึงศักยภาพการเติบโตที่แข็งแกร่งทั้งในตลาดภายในและเวทีโลก ตั้งแต่การขยายตัวของตลาดอาหารและบริการอาหาร การเติบโตของสินค้า FMCG และ Future Food ไปจนถึงบทบาทของเทคโนโลยีดิจิทัลที่เข้ามายกระดับประสิทธิภาพการแข่งขัน ขณะเดียวกัน เทรนด์ด้านสุขภาพ ความยั่งยืน และ omnichannel กำลังกำหนดทิศทางใหม่ให้กับทั้ง อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม ผู้ประกอบการที่สามารถใช้ข้อมูลตลาดเชิงลึก ผสานนวัตกรรม และวางกลยุทธ์อย่างเป็นระบบ จะมีความได้เปรียบในการสร้างมูลค่าเพิ่ม ขยายตลาด และรับมือกับความผันผวนในอนาคตได้อย่างมั่นคง

คำถามที่พบบ่อย

อุตสาหกรรมอาหารไทยยังมีโอกาสเติบโตอีกหรือไม่ในช่วง 5–10 ปีข้างหน้า?

ยังมีโอกาสเติบโตสูง โดยเฉพาะในกลุ่มอาหารแปรรูปมูลค่าสูง อาหารเพื่อสุขภาพ และตลาดส่งออก ซึ่งได้รับแรงหนุนจากความต้องการของผู้บริโภคทั่วโลกและจุดแข็งด้านการผลิตของไทย

เทคโนโลยีดิจิทัลสำคัญต่อธุรกิจอาหารมากแค่ไหน?

เทคโนโลยีเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยลดต้นทุน เพิ่มความแม่นยำในการผลิต เข้าใจลูกค้าเชิงลึก และเพิ่มความยืดหยุ่นในการดำเนินธุรกิจตลอดทั้ง value chain

เทรนด์อาหารสุขภาพส่งผลต่อผู้ผลิตไทยอย่างไร?

ผู้ผลิตต้องปรับสูตร ลดน้ำตาล โซเดียม และใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติหรือโปรตีนทางเลือกมากขึ้น ซึ่งช่วยเพิ่มโอกาสในการเจาะตลาดพรีเมียมและตลาดส่งออก

ตลาดเครื่องดื่มไทยยังน่าสนใจสำหรับการลงทุนหรือไม่?

น่าสนใจ โดยเฉพาะเครื่องดื่มเพื่อสุขภาพ เครื่องดื่มจากพืช และ functional beverage ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีการเติบโตอย่างต่อเนื่องทั้งในประเทศและต่างประเทศ

การทำวิจัยตลาดมีบทบาทอย่างไรต่อการขยายธุรกิจอาหาร?

การวิจัยตลาดช่วยลดความเสี่ยงในการตัดสินใจ ทำให้เข้าใจความต้องการผู้บริโภค คู่แข่ง และศักยภาพตลาดได้ชัดเจน เป็นเครื่องมือสำคัญในการวางกลยุทธ์การเติบโตอย่างยั่งยืน

แหล่งอ้างอิง

[1] Tridge ‘Thailand’s Thriving Food and Beverage Retail Market: Key Players, Trends, and Future Growth’ https://www.tridge.com/stories/thailands-thriving-food-and-beverage-retail-market-key-players-trends-and-future

[2] Nation Thailand ‘Thailand ranked the world’s 12th future food exporter’ https://www.nationthailand.com/news/general/40039983

[3] depa Thailand นวัตกรรมอาหารกับเทคโนโลยีดิจิทัล https://www.depa.or.th/th/article-view/Food-innovation-and-digital-technology 

[4] Krungsri ‘แนวโน้มธุรกิจและอุตสาหกรรมไทยปี 2568-2570’ https://www.krungsri.com/th/research/industry/summary-outlook/thailand-industry-outlook-summary-2025-2027 

[5] สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า (สนค.) ‘สนค. “เจาะ 10 เทรนด์เครื่องดื่มปี 2568 เร่งตอบโจทย์ไปไกลได้ทุกตลาด”’ https://www.tpso.go.th/news/2503-0000000012?utm_ 

[6] ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ‘ธุรกิจร้านอาหารและร้านเครื่องดื่มปี 68 คาดขยายตัว 4.6% มูลค่าตลาด 657,000 ล้านบาท’ https://www.kasikornresearch.com/th/analysis/k-social-media/Pages/IAO111-Restaurant-Industry-FB-16-12-2024.aspx

[7] The Stock Exchange of Thailand ‘Classification of Industry Group and Sector’ https://www.set.or.th/en/listing/equities/industry-sector-classification 

[8] Krungsri แนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรม ปี 2567-2569: ธุรกิจร้านอาหารและเครื่องดิ่ม  https://www.krungsri.com/th/research/industry/industry-outlook/services/food-beverages/io/io-food-beverage-restaurant-2024-2026

หากท่านต้องการอ้างอิงข้อมูลใด ๆ จากบทความนี้ โปรดอ้างอิงแหล่งที่มาพร้อมลิงก์ไปยังบทความต้นฉบับเพื่อเป็นการเคารพลิขสิทธิ์

ไอคอนนิค รีเสิร์ช ประเทศไทย เราคือพันธมิตรที่เชื่อถือได้ของท่านในด้านการวิจัยตลาดและให้คำปรึกษาทั่วประเทศไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เรามีสำนักงานใหญ่ที่กรุงเทพฯ และยังให้บริการไปถึงประเทศเพื่อนบ้านอย่างฟิลิปปินส์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย สิงคโปร์ ลาว และเวียดนาม เราให้บริการข้อมูลเชิงลึกที่ขับเคลื่อนด้วยงานวิจัย และช่วยเหลือธุรกิจต่าง ๆ ในการแก้ไขปัญหาความซับซ้อนของตลาดในประเทศไทย ด้วยข้อมูลเชิงลึกของผู้บริโภค กลยุทธ์การเข้าสู่ตลาด และการคาดการแนวโน้มของธุรกิจอันหลากหลาย ติดต่อเราหากท่านมีข้อสงสัย! info@iconicthai.com ‪(+66)888954954

• อุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม